Այն, ինչ մատուցվում է որպես «ասուլիս», վաղուց դուրս է ներքաղաքական բանավեճի սահմաններից
02.10.2026 | 15:47
Երբ երկրի առաջին դեմքը բաց տեքստով հայտարարում է, թե պատերազմի տարելիցի մասին «ասելու նոր բան չկա», իսկ ազգային հիմնասյուներից վերջինի՝ Հայ Առաքելական Եկեղեցու դեմ քննիչ հանձնաժողովներով է սպառնում, մենք գործ ունենք ոչ թե պարզապես մանիպուլյացիայի կամ գավառական խորամանկության, այլ պետության դիմադրողականության համակարգված կազմաքանդման հետ։
Մինչ քաղաքական դաշտի ավանդական դերակատարները զբաղված են էմոցիոնալ քննադատությամբ կամ նույն կանոններով արձագանքելով, փորձենք տեսնել մեծ պատկերը, որտեղ տեղական բառախաղերը կապվում են գլոբալ ցնցումների ու վերաբաժանումների հետ։
1. Գլոբալ վակուում և սուբյեկտայնության հրաժարում
Այսօր աշխարհը վերաբաժանվում է մեր աչքի առաջ։ Մեծ Մերձավոր Արևելքից մինչև Հարավային Կովկաս ձևավորվում են ուժային նոր կենտրոններ և միջանցքային տրամաբանություն։ Նման բեկումնային աշխարհաքաղաքական փուլում սեփական պատմական հիշողությունը «փակված էջ» հայտարարելը և սեպտեմբերի 27-ին զվարճալի համերգների հեռարձակումն արդարացնելը ուղղակի ազդակ է արտաքին ուժերին։ Ազդակ այն մասին, որ Հայաստանի ներկայիս ղեկավարությունը կամովին հրաժարվում է աշխարհաքաղաքական սուբյեկտայնությունից և պատրաստ է դառնալ լոկ թատերաբեմ ուրիշների խաղում։ Սա երկարաձգված կապիտուլյացիայի այն ձևն է, որը հանրությանը հրամցվում է «խաղաղության» կեղծ փաթեթավորմամբ։
2. Հարված ինքնության կմախքին
Պետական ինստիտուտները թուլացնելուց հետո հարվածը հասցվում է ազգային կայունության վերջին պատվարին։ Հոգևորականներին որպես «ազդեցության գործակալներ» պիտակավորելը և Եկեղեցու ներքին կյանքը քննելու փորձերը ոչ թե լեգիտիմության մասին են, այլ հանրային իմունիտետի վերջնական կազմաքանդման։ Երբ հասարակությանը զրկում են իր պատմական ու հոգևոր հենարանից, նրան դարձնում են հեշտ կառավարելի և կլանվող զանգված արտաքին մարտահրավերների առաջ։
3. Իրականության խեղաթյուրում և սոցիալական թմրադեղ
«Տանը նստած կրկնակի հարստանալու» մասին պնդումները նույնիսկ հեգնանք չեն. դա հանրությանը սոցիալական կուրության մատնելու փորձ է։ Փուչիկային տնտեսական թվերի հետևում թաքնվում է իրական աղետը՝ երկրի կախվածությունը պատահական արտաքին գործոններից, ինչը գլոբալ ցանկացած ճգնաժամի դեպքում կարող է հանգեցնել վայրկենական սոցիալական կոլապսի։
Ազգային, սթափ և պետականամետ մտածողության հրամայականը
Այս իրավիճակից դուրս գալու միակ ճանապարհը որակապես նոր, անկախ և պետական մտածողությունն է, որը հրաժարվում է խաղալ թելադրված կանոններով։ Սա պարզապես ընդդիմադիր կոշտ խոսք չէ, սա հեռատես ռազմավարություն է, որն այսօր դառնում է կենսական անհրաժեշտություն՝ հիմնված լինելով երեք անսասան սկզբունքների վրա.
ա) Պետական շահի բացարձակ գերակայություն․
Մենք չպետք է թույլ տանք, որ մեր երկրի ապագան որոշվի գավառական խորամանկություններով. մեզ պետք են խորքային դիվանագիտություն, ամուր կամք և աշխարհաքաղաքական շահերի հստակ հաշվարկ։
բ) Ազգային արժեքների անձեռնմխելիություն․
Բանակը, Եկեղեցին, Կրթությունն ու Մշակույթը քաղաքական առևտրի կամ ներքին շահարկումների առարկա չեն։ Դրանք պետության անվտանգային ողնաշարն են, որոնց պաշտպանությունը պահանջում է աննկուն հաստատակամություն, ինչպես նաև հայրենատիրության խոր գիտակցում ու զգացում։
գ) Անկախություն անցյալի կաղապարներից․
Իրական ապագան ձևավորվում է այնտեղ, որտեղ միտքը կաշկանդված չէ անցյալի սխալներով, զերծ է օլիգարխիկ ու կլանային կապերից և ունի բավարար ինտելեկտուալ համարձակություն ու ուժ՝ երկիրն առաջ տանելու համար։
Հուսահատությունն ու անտարբերությունը հենց այն զենքերն են, որոնցով մեզ փորձում են հաղթել ներսից։ Երբ հանրությանը համոզում են, թե «այլևս ոչինչ հնարավոր չէ փոխել», դա արվում է բացառապես հավաքական դիմադրողականությունը կոտրելու համար։
Բայց իրականությունն այլ է. Հայաստանն ու հայ ժողովուրդն ունեն հսկայական ներքին պոտենցիալ, հզոր ինտելեկտուալ ռեսուրս և ապրելու ու հաղթելու անկոտրում կամք։
Այժմ հասունանում է այն փուլը, երբ էժանագին պոպուլիզմից անցում է կատարվում դեպի լուրջ, պետական մտածողություն։
Ապագան պատկանում է նրանց, ովքեր չեն վախենում ճշմարտությունից և ունեն ներքին ուժ՝ կառուցելու հզոր, ինքնիշխան ու արժանապատիվ պետություն։
Գիտակցված խոսքով ու իրական գործով տարածելով սթափ մտածողությունը՝ մենք քայլ առ քայլ նախապատրաստում ենք այդ ապագան։
Գևորգ ԳԵՎՈՐԳՅԱՆ
Հ.Գ.
Գավառական թատրոնի վարագույրները վաղ թե ուշ իջնելու են, և այդ ժամանակ բոլորը տեսնելու են իրականությունը։ Մեր խնդիրն է թույլ չտալ, որ այդ վարագույրների հետևում քանդվի մեր տունը. ժամանակն է արթնանալու և տեր կանգնելու մեր պետությանը։
Մեկնաբանություններ
Ասում են...
.
.
-
Ասում են… Հայաստանում կրկին հակառուսական կեղծ և Արևմուտքի կողմից կառավարելի ալիք է ստեղծվել, թե ՀԱՊԿ-ը մեզ չօգնեց, և ՀԱՊԿ-ից պետք է դուրս գանք։ Նշում են նաև, թե Ռուսաստանը Հայաստանին անհուսալի դաշնակից է
-
Ասում են… Նա Ռուսաստանի բացահայտ թշնամի է, որը, մինչև որոշակի պահը, իշխանության գալով ստիպված էր քողարկել իր մտադրությունները, իր նպատակները։ Մենք թույլ տվեցինք մեզ «մոլորեցնել» հույսերով, թե ինչ-որ կերպ դա կանցնի-կգնա, բայց այդպես չեղավ
-
Ասում են… Հայաստանն իսկապես կատարել է իր աշխարհաքաղաքական ընտրությունը՝ դեմքով շրջվելու դեպի Եվրոպա։ Մենք չենք կարող գործել այնպես, կարծես դա գոյություն չունի։ Մենք՝ ֆրանսիացիներս, պետք է ընդունենք այդ ընտրությունը և հավատարիմ լինենք դրան
-
Ասում են… Զարմանալի է՝ Թրամփն ասաց, որ ոչ ոք իրեն չի ասել՝ Իրանը կարող է փակել Հորմուզի նեղուցը։
Յուրաքանչյուր ռազմական խաղային տեսության ժամանակ, որին ես մասնակցել եմ, առաջին բանը, որ մենք ենթադրել ենք, այն էր, որ Իրանը դա կանի
-
Ասում են… Հնարավոր չէ որևէ գերտերության թիկունքում գործարքներ կնքել, որոնց մասին ամենայն մանրամասնությամբ տեղյակ չլինեն մյուս գերտերությունները: Բոլոր գերտերություններն էլ տիրապետում են հետախուզական այնպիսի հզոր հնարավորությունների, որ փոքր երկրները հազիվ թե կարողանան նրանցից որևէ գաղտնիք թաքցնել
-
Ասում են… Ի տարբերություն Արևմուտքի, որը կոչ է անում Հայաստանին կրճատել Ռուսաստանի հետ իր հարաբերությունները, մենք չենք խոչընդոտում Հայաստանի առևտրատնտեսական կապերի զարգացմանը այլ երկրների, այդ թվում՝ ԱՄՆ-ի և ԵՄ-ի հետ
-
Ասում են… Պետք է անկեղծորեն խոստովանել, որ ընդդիմադիր կուսակցությունների միջև ամիսներ շարունակ ընթացող բանակցությունները ոչ մի համաձայնության չեն հանգեցրել: Այդ պարագայում, պառակտված ընդդիմությանը միավորելու միակ կարող ուժը Սամվել Կարապետյանն է
-
Ասում են… Իրանի հետ հարաբերությունները Հայաստանի համար այլընտրանք չունեն այդ հարաբերությունները կենսական նշանակություն ունեն թե՛ Հայաստանի, թե՛ Իրանի համար, և այս իրողությունը պետք է հասկացնել արևմտյան գործընկերներին
-
Ասում են… Բաքուն դատապարտեց Լեռնային Ղարաբաղի հայ բնակչության ինքնորոշման իրավունքը, որը դրսևորվեց Խորհրդային Միության փլուզման ժամանակ։ Դա բռնություն էր, դատաստան, ոչ թե դատավարություն
-
Ասում են… Վստահ ենք, որ Հարավային Կովկասի երկրները, այդ թվում՝ Հայաստանը, հասկանում են, որ Բրյուսելի և Վաշինգտոնի ենթադրաբար բարի մտադրությունների հետևում թաքնված են սառը հաշվարկներ
-
Ասում են… Իրանի ուրանի պաշարների ոչնչացման և զրոյական հարստացմանն անցնելու ԱՄՆ պահանջներն անիրատեսական են։ Հրթիռային ծրագրի և դաշնակիցներին սատարելու վերաբերյալ պայմանները քննարկման ենթակա չեն։
Իրանը չի ենթարկվի դրսից պարտադրված թելադրանքին։ Մենք անկախ երկիր ենք և ինքներս ենք որոշում մեր ուղին
-
Ասում են… Մեզ բացարձակապես չի վերաբերում այն, ինչ կատարվում է Գրենլանդիայի հետ։ Բայց մենք Միացյալ Նահանգների հետ նմանատիպ հարցեր լուծելու փորձ ունենք:
19-րդ դարում, կարծեմ՝ 1867 թվականին, ինչպես գիտենք, Ռուսաստանը վաճառեց Միացյալ Նահանգներին, իսկ Միացյալ Նահանգները մեզնից գնեց Ալյասկան
-
Ասում են Մենք գիտեինք, որ կանոնների վրա հիմնված միջազգային կարգի պատմությունը մասամբ կեղծ էր։ Որ ուժեղագույններն իրենց կազատեն պարտավորություններից այն ժամանակ, երբ ճիշտ համարեն։ Որ առևտրային կանոնները կիրառվում էին անհամաչափորեն։ Եվ որ միջազգային իրավունքը կիրառվում էր տարբեր խստությամբ՝ կախված մեղադրյալի կամ զոհի ինքնությունից
-
Ասում են… Այս պահին մենք ապրում ենք մեր պատմության ամենածանր փուլերից մեկը: ՈՒկրաինայի վրա ճնշումը հիմա առավելագույնն է։ ՈՒկրաինան կարող է կանգնել չափազանց բարդ ընտրության առաջ` կա՛մ արժանապատվության կորուստ, կա՛մ հիմնական գործընկերոջ հնարավոր կորուստ։ Կա՛մ բարդ 28 կետերի ընդունում, կա՛մ անչափ ծանր ձմեռ
-
Ասում են… Ինչո՞ւ մենք 2020 թվականին այդ պատերազմը չկանխեցինք։ Չէ՞ որ կարող էինք կոշտ զգուշացնել Ադրբեջանին, որ ուժային լուծում թույլ չենք տա։ Եվ ոչինչ էլ չէր լինի
Տարածաշրջանային
Ինչու՞ է Սյունիքը հայտնվել բազմաբևեռ աշխարհաքաղաքական խաղի կենտրոնում
Մերձավոր Արևելքում ԱՄՆ ռազմական բազաների կրճատումը՝ Պարսից Ծոցից մինչև Կովկաս փոխում է ուժերի հավասարակշռությունը։ Ամերիկյան գերիշխանությանն աստիճանաբար փոխարինելու է գալիս Իրանի, Ռուսաստանի և Թուրքիայի մրցակցությունը: Իսկ Իսրայելը դառնում է կարևոր դերակատար։Եթե այս միտումը պահպանվի, առաջիկա տասնամյակի ընթացքում Իրանը կկարողանա ընդլայնել իր ազդեցությունը Իրաքի տարածքով դեպի Կովկաս, Թուրքիան կփորձի ընդլայնվել Ադրբեջանի և Կենտրոնական Ասիայի ուղղությամբ, իսկ Ռուսաստանը, բնականաբար, ձգտելու է պահպանել իր անվտանգության հարավային գոտին...
